Skip to content →

EURO & terrestrial free-to-air

ช่วงนี้ก็เป็นประเด็นกันอยู่นิดหน่อย เรื่องสิทธิการถ่ายทอดสดการแข่งขันฟุตบอลยูโรที่กำลังจะเริ่ม ประเด็นหลักตอนนี้ (เท่าที่รู้) คือ การถกเถียงว่า ในกรณีนี้ที่ GMM (ผู้ถือสิทธิการถ่ายทอด) เลือกที่จะถ่ายทอดผ่านทางช่องโทรทัศน์ภาคพื้นดินแบบ free-to-air แล้ว จะสามารถบล็อกไม่ให้บริการโทรทัศน์อื่นๆ (เช่น True) ถ่ายทอดสัญญาณจากช่องดังกล่าวโดยไม่ได้รับอนุญาตจากผู้ถือสิทธิได้มั้ย

เนื่องด้วยเราก็ไม่ได้เป็นผู้เชี่ยวชาญ ก็เลยจะต้องจดประเด็น (ที่คิดว่าน่าจะเป็นประเด็น) เอาไว้ช่วยในการทำความเข้าใจเสียหน่อย

  • เท่าที่เข้าใจ การเป็นโทรทัศน์แบบ free-to-air ไม่น่ามีความแตกต่างในทางหลักการเกี่ยวกับสิทธิในการทำซ้ำ นั่นคือ ต่อให้จะเอาช่องฟรีทีวีไปฉาย ก็ต้องได้รับอนุญาตจากตัวช่องเช่นกัน ไม่ใช่ว่าฟรีแล้วจะเอาไปใช้ยังไงก็ได้
  • ทีนี้ ด้วยโมเดลของ free-to-air แล้ว ไม่ได้มีแรงจูงใจอะไรที่จะบังคับให้คนอยู่กับระบบของตัวเอง (ที่เป็นระบบภาคพื้นดิน) เพราะแหล่งรายได้คือการทำให้มีคนดูเยอะที่สุด เพื่อสร้างมูลค่าในการโฆษณา ดังนั้น รายการที่ฉายในช่อง free-to-air ปรกติ จะไม่มีปัญหาอะไรกับการเอาไปทำซ้ำแบบถ่ายทอดสัญญาณต่อ (คนละประเด็นกับการอัดวิดีโอรายการขายหรืออัปเนื้อหาขึ้นเว็บไซต์)
  • เท่าที่เข้าใจ สัญญาณภาคพื้นดินที่มีอยู่นั้นห่วย ไม่ครอบคลุมหลายพื้นที่ คนจำนวนมากจึงเลือกดูช่อง free-to-air พวกนี้ในรูปแบบที่ถ่ายทอดผ่านระบบเคเบิลหรือดาวเทียม ซึ่งอย่างที่บอกคือ ปรกติไม่มีปัญหาอะไร
  • ที่ผ่านมา เคยมีกรณีแล้วกับการไม่อนุญาตให้ถ่ายทอดสัญญาณจากโทรทัศน์ free-to-air ไประบบดาวเทียม ตัวอย่างเช่นตอนฟุตบอลโลกปี 2010 หรือการถ่ายทอดฟุตบอลแชมเปียนส์ลีก แต่เหตุผลหลักที่ใช้คือ เพราะระบบดาวเทียมนั้นไม่มีการเข้ารหัส ทำให้สามารถเข้าถึงได้จากนอกภูมิภาคที่เจ้าของสิทธิในไทยมีอยู่
  • ในกรณี ปัญหาไม่ใช่เรื่องการควบคุมการเข้ารหัส แต่ผู้ถือสิทธิมองว่า การนำสัญญาณไปเผยแพร่ต่อ จะต้องได้รับอนุญาตจากตัวผู้ถือสิทธิการถ่ายทอด ไม่สามารถเอาสัญญาณฟรีไปใช้ได้ตามปรกติ
  • ถ้าดูตามแนวทางจากกสทช.ตามข่าวที่เห็นมา เข้าใจว่าลูกค้าของทรู “มีสิทธิ” ที่จะได้รับชมตามสัญญาที่มีกับทรู (เป็นเรื่องที่เข้าใจได้ เพราะการดูช่อง free-to-air ได้ ก็น่าจะอยู่ในเนื้อหาที่ตกลงไว้) แต่เข้าใจว่า ไม่น่ามีสิทธิไปบังคับ GMM ให้ยอมได้ เว้นแต่จะบอกว่า ช่อง free-to-air จะต้องยอมให้เผยแพร่สัญญาณต่อแบบ non-discriminatory
  • จากประเด็นด้านบน แนวทาง non-discriminatory ทำไม่ได้เต็มๆ อยู่แล้ว อย่างน้อยที่สุด ก็ discriminate against ระบบที่ไม่มีการล็อกสัญญาณแน่ๆ คำถามคือ แล้วใช้หลักการอะไรในการบอกว่า ประเด็นที่เหลือจะต้อง non-discriminatory (เช่น เป็นเงื่อนไขในสัมปทานที่รับคลื่นความถี่มาหรือไม่)
  • ประเด็นพวกนี้จะหมดไป ถ้า GMM เลือกถ่ายบนระบบของตัวเองตั้งแต่ต้น ใครอยากดูก็จ่ายเงินให้ GMM ตรงๆ (ซึ่งก็คงด่ากันอยู่ดี แต่ปัญหาหลักการพวกนี้จะหมดไป) แต่คิดว่า GMM ก็ได้ประโยชน์จากการฉายผ่านระบบของช่อง free-to-air
  • argument นึงที่เห็นก่อนหน้านี้คือ ช่องโทรทัศน์ free-to-air นั้นมีลักษณะเป็นทรัพยากรของสาธารณะ ดังนั้นจึงไม่ควรจะมีสิทธิเลือกปฏิบัติกับธุรกิจ ประเด็นนี้ผมยังไม่ค่อย buy เท่าไหร่ (เพราะถ้าอย่างช่องสาม ผมก็มองว่าไม่ได้ต่างอะไรกับบริษัทโทรคมได้สัมปทานคลื่นความถี่มา ก็ถือเป็นธุรกิจเอกชนตามปรกติ)
  • สิ่งที่ผมมองว่าน่าสนใจคือ รายละเอียดของเงื่อนไขสัญญาของคู่ต่างๆ เช่น ทรูวิชั่นส์อาจมีพันธะกับสมาชิกว่าจะต้องได้ดูรายการของช่อง free-to-air ครบถ้วน ในกรณีนี้ทรูก็มีหน้าที่ต้องทำให้คนดูดูได้ ช่องโทรทัศน์อาจมีเงื่อนไขในสัมปทานหรือใบอนุญาตใช้ความถี่ (ในอนาคต) อาจจะบังคับว่า คนที่ได้สิทธิใช้ความถี่ทำโทรทัศน์ภาคพื้นดิน จะต้องยอมให้มีการ relay สัญญาณในประเทศไทยได้แบบไม่เลือกปฏิบัติ
  • สมมติว่า มีเงื่อนไขจริง (หรือจะมีในอนาคต) ว่าการใช้สัญญาณภาคพื้นดินมาทำโทรทัศน์ free-to-air จะต้องยอมให้มีการ relay สัญญาณในประเทศได้เสรี ก็เป็นไปได้ว่าการที่ผู้ถือสิทธิรายการต่างๆ จะเอาเนื้อหามาลงกับช่อง free-to-air ก็อาจลดลง

อันนี้ไม่เกี่ยวกับประเด็นข้างบน แต่ผมคิดว่า ต่อไปเราควรจะต้องยอมรับว่า รายการพวกนี้มันคือ luxury น่ะ จะไปคาดหวังว่า ดูฟรีไม่มีโฆษณาคั่นไปตลอดคงไม่ได้ การยอมรับว่ามันเป็น luxury ก็คือยอมรับว่า ใครอยากดูรายการจำพวกนี้ก็ควรจะต้องจ่ายเงิน ซึ่งจริงๆ ก็เป็นเรื่องปรกติในหลายๆ รายการ (ทุกวันนี้จะดูพรีเมียร์ลักแบบถูกต้อง ก็ต้องติดทรู) เพียงแต่เราเคยชินกันว่า รายการประเภทนี้ ที่ผ่านมาเราดูกันได้ฟรี (ซึ่งอันที่จริง เมื่อก่อนเวลาดูฟรีกันแบบนี้ ก็ตัดโฆษณากันสุดๆ ครั้งล่าสุดที่ดูฟุตบอลทีมชาติไทยแข่ง ก็ยังตัดโฆษณาได้น่ารำคาญมาก)

แนวทางนึงที่อยากเห็นคือ ให้ตลาดนี้มีการแข่งขันสูง และไปสู่ระบบที่ สามารถเลือกซื้อดูช่องจากหลายๆ รายได้ง่าย นึกถึงในยุโรปที่มีกล่องแบบ generic ขาย แล้วอยากดูรายการช่องอะไรก็ซื้อมาการ์ดมาใส่

Published in Media

One Comment

  1. masatha masatha

    โลกนี้ไม่มีอะไรฟรี

Comments are closed.