Skip to content →

สัญลักษณ์แทนภาษา

ในยุคปัจจุบันที่อะไรๆ ก็ข้ามชาติข้ามพรมแดนไปเสียหมด ก็เป็นเรื่องปรกติธรรมดา ที่อะไรๆ ก็จะต้องมีเวอร์ชั่นหลายภาษา สำหรับผู้คนที่ใช้ภาษาแตกต่างกันไป ไม่ว่าจะเป็นเว็บไซต์ ฉลากผลิตภัณฑ์ หรืออะไรก็ตาม

เมื่อมีหลากหลายเวอร์ชั่นภาษา เวลาออกแบบ บางครั้งก็เลยมีความจำเป็นต้องใช้สัญลักษณ์แทนแต่ละภาษาขึ้นมา อย่างเช่นในเว็บไซต์ ก็จะมีลิงก์ไปที่หน้าเว็บแต่ละภาษา หรือฉลากผลิตภัณฑ์ที่จะใช้สัญลักษณ์วางไว้หน้าข้อความในภาษานั้น เพื่อให้หาภาษาตัวเองกันเจอง่ายๆ (ไม่ก็กลัวคนจะดูไม่ออกว่าอันไหนภาษาตัวเอง)

มันยุ่งก็ตรงนี้แหละ

ยุ่งยังไง มันยุ่งตรงที่ว่า ภาษามันไม่ได้มีสัญลักษณ์ที่ใช้กันเป็นสากลเท่าไหร่ ใกล้เคียงที่สุดก็อยู่ในรูปของรหัส ส่วนที่เป็นภาพๆ นั้นแทบไม่มีเลย (ไม่นับเอสเปรันโต)

หนึ่งในวิธีที่นิยมที่สุด คือการเขียนชื่อภาษาออกมา เช่น English Français ภาษาไทย 日本語 ซึ่งวิธีนี้แน่นอนว่าไม่มีความผิดพลาด (แน่ล่ะ) ผู้ใช้ภาษาก็ดูแล้วรู้ (ส่วนถ้าคุณอ่านชื่อในภาษานั้นไม่ออก ก็คงไม่มีความจำเป็นต้องเข้าไปดูหน้าภาษานั้น)

ปัญหาของวิธีนี้คือ มันกินที่มากกว่าการใช้สัญลักษณ์เล็กๆ ที่อาจจะง่ายกับการออกแบบมากกว่า

ถ้าต้องการลดการใช้พื้นที่ วิธีที่พัฒนาขึ้นมาคือการใช้รหัสภาษา เช่น en fr es pt th ja de ปัญหาคือ บางครั้งมันอาจจะดูยากขึ้นมาบ้าง (เช่น ถ้ามีลิสต์ขึ้นมาให้เลือกแบบนี้ ก็อาจจะตาลายหาภาษาที่ต้องการไม่เจอ) ไม่เด่นสะดุดตา ไม่สวยงามถูกใจเท่าไรนัก

วิธีหนึ่งที่เลยมีคนใช้กันมากคือ การใช้ธงเป็นสัญลักษณ์แทนภาษา เช่น เอาธงชาติไทยแทนภาษาไทย

ปัญหาคือ โดยความหมายมันแล้ว ธงชาติ ก็คือสัญลักษณ์ที่แทน entity นั้นๆ ซึ่งหลักๆ ก็คือรัฐต่างๆ ไม่ใช่สัญลักษณ์ที่แทนภาษา และภาษากับประเทศ ก็ไม่ได้มีความสัมพันธ์กันแบบ 1-1 นั่นคือ ภาษาจำนวนมากก็มีพูดกันในหลายประเทศ และหลายประเทศก็มีพูดกันมากกว่าหนึ่งภาษา

โอเค บางครั้งมันอาจจะยอมรับได้บ้าง ถ้าในกลุ่มเป้าหมายมันมีความสัมพันธ์แบบ 1-1 เช่น ทำป้ายภาษาไทย ภาษาลาว และภาษาเขมร ถึงแม้ว่าในความเป็นจริงภาษาก็ไม่ได้ยึดติดกับพรมแดนประเทศเป๊ะๆ แต่เราก็พอเข้าใจได้ว่า ในภาษานั้น แต่ละภาษาก็มีเพียงประเทศเดียวในโลกที่ใช้เป็นภาษาทางการ และทั้งสามประเทศนั้นก็มีภาษาทางการภาษาเดียว

ปัญหาคือ ส่วนใหญ่สถานการณ์มันไม่ได้แคบขนาดนั้น

เราเคยเห็นธงของอะไรบ้างที่ใช้แทนภาษาอังกฤษ อย่างน้อยๆ ก็มีธงอังกฤษ ธงสหราชอาณาจักร ธงสหรัฐอเมริกา (น่าจะลองใช้ธงเกรนาดาดูบ้างนะ) ส่วนฝรั่งเศสยังไม่ค่อยหลากหลาย ส่วนใหญ่ก็ใช้ธงฝรั่งเศสแทนกัน (ที่แปลกใจเล็กน้อยคือเว็บไซต์ AC Milan ใช้ธงบราซิลแทนภาษาโปรตุเกส แต่อันนี้เข้าใจว่า อาจจะจงใจอิงตามประเทศ แฟนๆ ในบราซิลคงเยอะกว่า และก็มีทั้งธงสหราชอาณาจักรและธงสหรัฐ แต่ถ้าอย่างนั้นแปลว่าก็ไม่มีแฟนๆ ในอเมริกาใต้สิ – ยังดีว่าเขาไม่หาธงมาแทนภาษาอาหรับ)

ไม่นานมานี้ผมได้เห็นกล่องของเล่น LEGO กล่องหนึ่งที่ขายในสหรัฐ ด้านหลังกล่องก็มีข้อความสามภาษาหลักของทวีปอเมริกาเหนือ นั่นคืออังกฤษ ฝรั่งเศส และสเปน

ลองทายไหมหว่า เขาใช้สัญลักษณ์อะไรแทนแต่ละภาษา

เขาใช้ธงสหรัฐ ธงแคนาดา และธงเม็กซิโก ก็ไม่รู้เหมือนกันว่า สินค้านี้เขาจะขายให้เฉพาะคนแคนาดาที่พูดภาษาฝรั่งเศสหรืออย่างไร

แน่นอนว่ามัน tempting ที่จะใช้ธงแทนภาษา เพราะมันเป็นรูปภาพสีสันสวยงามเวลาออกแบบ มากกว่าใช้ข้อความเพียงอย่างเดียว แต่ในเชิงสัญลักษณ์แล้วมันไม่ถูกต้องเท่าไหร่นัก (เอาจริงๆ เว็บไซต์ของแคนาดาเองก็ไม่ค่อยเจอ ก็คงเข้าใจว่า การที่ธุรกิจในแคนาดาล้วนๆ จะให้กดเลือกระหว่างธงสหรัฐกับธงฝรั่งเศสมันคงงี่เง่าสิ้นดี แต่ก็พอจะเจอบ้างในเว็บไซต์จากสหรัฐ)

ปล. แอบคิดเล่นๆ ว่า มีคนทำใช้ธงสาธารณรัฐประชาชนจีนกับธงไต้หวัน แทนภาษาจีนตัวย่อกับตัวเต็มกันบ้างหรือเปล่านะ?

Published in Society

2 Comments

  1. คิดว่าเคยเห็นไอคอนธงแบ่งครึ่งสหราชอาณาจักร/สหรัฐฯ ตามเว็บไซต์บ่อยเหมือนกัน

    การใช้ธงบราซิลอาจจะต้องการเจาะจงสื่อว่าเป็น Brazillian Portugese? เม็กซิโกนี่อาจพอมองในทำนองเดียวกัน แต่แคนาดานี่ไม่ไหวจริง ๆ

  2. อืม

    น่าสนใจดีแฮะ ไม่เคยสังเกตพวกนี้เลย

    ว่าแต่ว่า ถ้าไม่มีความรู้เรื่องธงชาติ อันนี้จบเ่ห่เลยนะเนี่ย

Comments are closed.